Op het verkeerde spoor - open brief aan de burgemeester en korpschef van Sint-Niklaas

Die maandagavond in het station van Sint-Niklaas, iets na elven. Eén uitgang van het perron is afgesloten, aan de andere staan enkele zwijgzame politiemensen, in burger maar met een oranje armband. Een of andere actie, denk ik. Maar ik ben eigenlijk te moe om te denken, en omdat niemand iets vraagt, ga ik naar beneden. Daar bijkt dat ik er niet ver naast zit. Enkele uniformen spelen een eigentijdse versie van Schipper mag ik overvaren. ‘Gij moogt door, gij niet!’ Ik hoor bij de pechvogels.
Een man met militair postuur en een hoog testosterongehalte heeft de leiding van de actie. Geen woord uitleg, geen ‘dit is een drugsactie’, geen ‘we gaan u even controleren en als u niks op zak heeft, kan u direct vertrekken’. Wel het kordate verzoek om tegen het nadarhek te gaan staan met onze tas voor ons. Dat het de man menens is, blijkt als mijn buur het waagt zijn rugzak naast zich neer te zetten: “Vóór u, heb ik u gezegd! Of verstaat gij soms geen Nederlands?“

Een andere man heeft het lef het voorzichtig te vragen of dit lang zal duren, want zijn vrouw staat te wachten. Ook hij krijgt onmiddellijk lik op stuk: “Gij staat hier niet voor uw plezier, wel wij ook niet. Maar gij kunt pas vertrekken als wij dat zeggen”.
De drugshond is al twee keer komen snuffelen bij mij en mijn toevallige lotgenoten. Tevergeefs. Ook een derde keer levert geen resultaat op. Toch is het theater nog niet gedaan. Een beter opgevoed agent loodst me een tent binnen. Zakken leegmaken. Schoenen uitdoen. Rugzak ondersteboven – wat zit er in die brief? Een kaartje van een collega naar aanleiding van mijn afscheid bij de stad, meneer. Uitgebreid fouilleren. “Zeker dat ge geen drugs gebruikt?” vraagt hij. Ik ben nu al meer een half uur van kop tot teen onderzocht door mens en dier, en in plaats van een vriendelijk schouderklopje en een “bedankt voor uw tijd”, volgt nu dit! “Uw ogen staan nogal flauw. Ha, ge zijt moe?” Hij lacht.

Uiteindelijk krijg ik mijn identiteitskaart terug, en mag ik vertrekken. Maar niet zonder dat ik eerst nog word verzocht mijn gsm-nummer op te schrijven. Als ik uitleg vraag, zegt een agent dat dit ‘standaard’ is. “Voor het geval er nog iets is.” Ik heb genoeg van dit circus, en weiger. Het nummer van mijn vaste lijn kunnen ze krijgen, dat staat in het telefoonboek. Maar mijn gsm-nummer? Vergeet het. Ik fiets met een wrang gevoel naar huis. Hebben de agenten geweld gebruikt? Neen. Hebben ze zich bezondigd aan racisme? Neen, toch niet direct. Het zal wel toeval zijn dat twee van mijn drie lotgenoten van die avond van allochtone afkomst waren, zoals het ook wel toeval zal zijn dat ook een bejaarde Marokkaan niet ontsnapte aan de controle, en een Aziatische man zonder papieren op een denigrerende manier werd toegesproken. Maar het is dat irritante u-gaat-mij-hier-toch-niet-beginnen-tegenspreken-zeker-toontje... dat misselijkmakende ik-ben-hier-in-uniform-en-als-ik-zin-heb-om-u-een-uur-te-houden-dan-hou-ik-u-een-uur-sfeertje... die zieke mentaliteit van burgers voor drugbezitter houden tot het tegendeel bewezen is.


De politie uw vriend? Toch niet de mijne, die bewuste maandagavond. Ik zou het heel erg appreciëren als u zou willen antwoorden op deze drie vragen:

1. Is het de gewoonte dat de politie geen gebenedijd woord uitleg geeft aan mensen die zonder enige aanwijsbare reden uit een groep pendelaars worden gepikt? Zelfs geen ‘heren, dit is een drugscontrole. We gaan dit doen en we gaan dat doen. En als alles oké is, kunnen jullie gewoon verder.’

2. U hoort me niet beweren dat drugscontroles moeten ingezet worden met een polonaise op de tonen van Frans Bauer. En een pintje en een boterham-met-kop tussen de hondenshow en het fouilleren door. Maar is er een ongeschreven wet die zegt dat zulke acties moeten doorgaan in een bijna militaire sfeer van onvriendelijkheid? En is het de gewoonte dat de politie de te controleren mensen behandelt als schuldig tot het tegendeel is bewezen?

3. Wat is de bedoeling van het vragen van het gsm-nummer van de mensen die onderzocht zijn? Wat gebeurt er met de gegevens die op die manier worden verzameld? Is dit wel wettelijk?

Beste groeten,
Thomas Blommaert